Tłumaczenia specjalistyczne - przegląd:

Jakie tłumaczenie można uznać za specjalistyczne? Kto powinien wykonywać tłumaczenia specjalistyczne i co jest do tego potrzebne? Na czym polega obecnie tłumaczenie tekstów specjalistycznych. No, i ile powinny kosztować tłumaczenia specjalistyczne i czy ich cena powinna się różnić od tłumaczeń standardowych. Zacznijmy od tego, kiedy tłumaczenie jest specjalistyczne.

Tłumaczenia specjalistyczne – kiedy tłumaczenie jest specjalistyczne

Tłumaczenia specjalistyczne najczęściej kojarzone są z tłumaczeniami technicznymi, medycznymi czy finansowymi. I słusznie, choć to spore uproszczenie. Najprościej rzecz ujmując, tłumaczenia specjalistyczne to takie, do wykonania których niezbędna jest wiedza wykraczająca poza ramy wiedzy uznawanej za ogólną czy ogólnie dostępną.

Naturalnie granice te nie są ani wyraźne, ani oczywiste i zależą od subiektywnej oceny każdego człowieka. Jeśli jednak tłumaczony tekst zawiera informacje, z którymi nie mamy do czynienia ani na studiach językowych, ani nie są zrozumiałe dla przeciętnego Kowalskiego, spokojnie możemy uznać, że chodzi właśnie o tłumaczenie specjalistyczne: do jego wykonania niezbędna jest nie tylko wystarczająca znajomość języka źródłowego i docelowego, ale także dostateczna wiedza na dany temat. Relacja z wycieczki po okręcie-muzeum "Błyskawica" w Gdyni to tekst standardowy, ale już tłumaczenie wykładu z budowy kadłubów statków morskich czy opisy systemów nawigacyjnych to zdecydowanie tłumaczenia specjalistyczne.

Tłumaczenia specjalistyczne – kto powinien je tłumaczyć

Jak w przypadku każdego tłumaczenia, najważniejsza zasada to tłumaczenie na język ojczysty. W większości przypadków jedynie tłumacze tłumaczący na swój język ojczysty są w stanie dostarczyć tłumaczenie o zadowalającej jakości. Oczywiście, zdarzają się tłumacze, którzy z różnych powodów znają drugi język (nie swój ojczysty) na bardzo wysokim poziomie, do tego stopnia, że posługują się nim niemal bezbłędnie, jednak są to wyjątki. Zwykle to osoby, które urodziły i wychowały się w jednym kraju, a następnie przeprowadziły i żyją od wielu lat w innym. Warunek: wciąż aktywnie używają swojego ojczystego języka. Bywają też tłumacze, którzy poświęcili znacznie więcej czasu i wysiłku od innych, ich znajomość języka obcego również może być bliska ideału, rzadko jednak taka się staje.

Ale tłumaczenia specjalistyczne mają to do siebie, że wymagają czegoś więcej: konkretnej wiedzy na dany temat. Tłumacz to człowiek wyposażony w znajomość języka obcego i posiadający umiejętność tłumaczenia. W przypadku tłumaczeń specjalistycznych to za mało. Specjalistyczną wiedzę można nabyć. Pytanie brzmi: jak i kiedy? I tu znajdziemy odpowiedź na pytanie, kto wykonuje najlepiej tłumaczenia specjalistyczne. Jest to osoba, która ma możliwość poznawania danej dziedziny przez dłuższy czas. Im bardziej specjalistycznej wiedzy dotyczy tłumaczony tekst, tym większą znajomością danej tematyki powinna wykazywać się osoba, która go tłumaczy. Jest to możliwe jedynie w przypadku doświadczonych tłumaczy, którzy od wielu lat zajmują się daną dziedziną. Jest to również możliwe w przypadku osób wykształconych i pracujących w innym zawodzie, ale jednocześnie doskonale znających język obcy i tłumaczących tekst na swój język ojczysty w dziedzinie, która znają "od podszewki".

Łatwo dojść do wniosku, że w przypadku tłumaczeń specjalistycznych najlepszym tłumaczem może być nie tłumacz zawodowy, ale fachowiec z danej branży. W takim przypadku istnieje tylko jedno "ale", nieduże, ale mające znaczenie. Taka osoba zwykle nie ma wykształcenia, ani doświadczenia językowego, ani tym bardziej może nie posługiwać się tak umiejętnie swoim językiem ojczystym, jak mający z językiem każdego dnia profesjonalny tłumacz. W takiej sytuacji pozostaje oddać tłumaczenie osoby-fachowca do osoby-językowca do korekty językowej, tak aby tłumaczenie brzmiało dobrze.

Naturalnie układ można odwrócić i specjalistyczne tłumaczenie oddać do tłumaczenia tłumaczowi, a dopiero potem poddać go merytorycznej weryfikacji przez "fachowca". Która metoda jest lepsza? Zależy od konkretnego przypadku – czy tłumacz dobrze zna daną dziedzinę i tłumaczenie należy poddać jedynie kontroli merytorycznej, czy to fachowiec tak dobrze włada jednym i drugim językiem, że warto, żeby to on wykonał tłumaczenie, a językowiec jedynie dokonał niewielkich korekt językowych.

W każdym razie tłumaczenia specjalistyczne wymagają poświęcenia znacznie więcej czasu i wysiłku, niż standardowe tłumaczenia. Najlepiej, aby zajmowało się nim więcej niż jedna osoba. W naszym biurze tłumaczeń tłumaczenia specjalistyczne oddawane są w ręce doświadczonych tłumaczy, zajmujących się daną tematyką. Zwykle też poddawane są one kontroli, jeśli nie fachowca to na przykład innego tłumacza specjalizującego się w danej dziedzinie.

Tłumaczenia specjalistyczne – edytor tekstu to dziś za mało

Kiedyś było pióro, potem maszyna do pisania, maszyna elektryczna, wreszcie nastąpiła era komputerów. Osoby trudniące się pisaniem masowo zaczęły wykorzystywać edytory tekstu. Dzisiaj to nie wystarczy. Dlaczego? Bo wraz z nowymi możliwościami pojawiają się nowe wymagania.

Tłumaczenia specjalistyczne to tłumaczenia tekstów ściśle związanych z różnymi branżami. Zwykle nie są to teksty ogólnie opisujące jakieś fakty, ludzi czy zdarzenia, ale dokumenty wchodzące w skład złożonych systemów, ściśle powiązane z tym czy innym etapem produkcji lub przetwarzania, urządzeniami rejestrującymi bądź wywołującymi procesy, analizą zjawisk lub materiałów. Stąd tekst pojawia się w oprogramowaniu sterującym, na wyświetlaczach urządzeń, jako komunikaty w systemach, na monitorach analityków finansowych, w mailach rozsyłanych do pracowników korporacji tego czy innego szczebla, w publikowanych katalogach części, materiałach marketingowych, dźwiękowych i wideo czy wreszcie w sieci wewnętrznej i na stronach internetowych. I właśnie ten specjalistyczny tekst oddawany jest do tłumaczenia.

O ile notki wypełnione marketingowymi hasłami można przetłumaczyć nawet w Notatniku systemu Windows, to teksty przeznaczone do publikacji lub kolejne wersje już publikowanych wcześniej dokumentacji dostępne mogą być jedynie w plikach w formatach DTP (InDesign, FrameMaker itp.), teksty publikowane w sieciach jako dokumenty XML czy HTML, a teksty sterujące pracą maszyn w formatach odczytywanych przez firmowe oprogramowanie producenta. W wielu przypadkach okazuje się, że tłumaczowi nie wystarczy edytor tekstu. Potrzebne jest dodatkowe oprogramowanie, wiedza i umiejętności, które z tłumaczeniem nie mają nic wspólnego. W skrócie, tłumaczenie tekstu specjalistycznego wymaga specjalistycznych narzędzi.

Tłumaczenia specjalistyczne – tylko biuro tłumaczeń z zapleczem technicznym

Trudno wymagać od tłumacza, żeby, idąc z duchem czasu, stał się informatykiem, łamaczem tekstu, koderem czy grafikiem. Co prawda wielu tłumaczy zaczyna iść tą drogą. Trudno im się dziwić. Niestety, odbywa się to kosztem ich jakości jako tłumaczy. Zamiast zdobywać doświadczenie językowe lub specjalistyczne z wybranych dziedzin, muszą skupiać się na niuansach technicznych. Z powodzeniem lub bez.

Dlatego lepszym, pewnym wyjściem wydaje się skorzystanie z usług biura tłumaczeń wyposażonego w porządne zaplecze techniczne. Chodzi o wsparcie w zakresie składu i formatowania tekstu, obróbki graficznej, elementów programowania czy po prostu przetwarzania i dystrybucji informacji. Slavis dysponuje właśnie tego typu własnym wewnętrznym działem technicznym. Nasi technicy są odpowiedzialni za to, aby nasi klienci otrzymywali między innymi tłumaczenia specjalistyczne o wyglądzie maksymalnie zbliżonym do oryginału. W razie potrzeby wykonują skanowanie, OCR, przetwarzają PDF-y i teksty zapisane w postaci innych plików, tak aby nasi tłumacze otrzymali prosty tekst w formacie czytelnym dla edytora tekstu jak Word. Dzięki temu mogą skupić się na tłumaczeniu, na utrzymanie wysokiej jakości. Nie muszą się zaś martwić, że tekst tłumaczenia nie zmieści się pod obrazkiem lub zmieni się układ strony. Takie wsparcie jest bardzo ważne dla zapewnienia najwyższej jakości i my je właśnie dajemy.

Tłumaczenia specjalistyczne – nowocześnie znaczy lepiej

Tłumaczenia specjalistyczne to nie tylko skomplikowane, egzotyczne formaty plików. To przede wszystkim niezrozumiałe dla Kowalskiego słownictwo oraz potrzeba jak najdokładniejszej pracy. Aby zapanować nad jednym i drugim, biura tłumaczeń używają specjalnego oprogramowania. Są to tak zwane narzędzia wspomagające tłumaczenie (ang. CAT tools). Slavis standardowo używa dwóch tego typu pakietów oprogramowania, należących do najlepszych na rynku tłumaczeniowym: SDL Trados Studio oraz Star Transit.

Programy CAT nie zastępują ani tłumacza, ani jego pracy. Dostarczają one niezwykle przydatnych narzędzi do kontroli dokładności tłumaczenia, sprawdzania używanego słownictwa i na przykład tego, czy tłumacz stosował jednolitą terminologię w całym tłumaczenia. Przydaje się to m.in. w sytuacji, kiedy tłumaczenie dotyczy nowszych wersji dokumentacji i w nowym tłumaczeniu koniecznie musi zostać użyte takie samo słownictwo, co w poprzednich wydaniach.

W tym przypadku nowsze znaczy lepsze. Slavis dysponuje zawsze najnowszymi wersjami oprogramowania CAT, tak jak i programów do edycji tekstu i DTP (Adobe InDesign, Adobe FrameMaker), dzięki czemu tłumaczenie tekstu w naszym wydaniu stoi na najwyższym poziomie.

Tłumaczenia specjalistyczne – gdy liczy się doświadczenie

W Slavis wykonujemy tłumaczenia specjalistyczne każdego dnia. Niezależnie od formatu oryginału, terminu czy języka źródłowego i docelowego. Dysponujemy tłumaczami specjalizującymi się w różnych dziedzinach. Tłumaczenia poddajemy kontroli. Dział techniczny dba o wygląd i formatowanie gotowych dokumentów. Używamy programów CAT tools, aby zapewnić dokładność i wysoką jakość tłumaczenia. Stosujemy też własne rozwiązania, aby np. skrócić czas i zmieścić się w ekspresowym terminie. W przypadku tłumaczeń specjalistycznych warto wybierać dostawców, którzy korzystają ze sprawdzonych rozwiązań. U nas nie ma miejsca na nieprzyjemne niespodzianki.

Tłumaczenia specjalistyczne – więcej musi kosztować więcej

Na koniec nie można uciec od pytania o to, ile kosztują lub powinny kosztować tłumaczenia specjalistyczne. Jest to stosunkowo proste. Za więcej pracy, za większą intensywność pracy, za większy wysiłek lub za pracę wymagającą większej wiedzy bądź zastosowania większej ilości środków – trzeba zapłacić więcej. Tak jak płacimy więcej za przejazd pociągiem pospiesznym niż zwykłym, za zrobienie balejażu, a nie ogolenie głowy maszynką czy za chirurgiczną korekcję szczęki w porównaniu z założeniem koronki na zęba.

Nie powinno więc dziwić, że ceny za tłumaczenia specjalistyczne są wyższe niż za standardowe. Dziwić natomiast powinno, jeśli wyższe nie są.

Tłumaczenia specjalistyczne – podsumowanie

Podsumowując, warto podkreślić, że tłumaczenia specjalistyczne wymagają znacznie więcej, niż standardowe. Wymagają lepiej wyposażonego tłumacza (w wiedzę, doświadczenie, umiejętności), większych nakładów pracy (np. dodatkowa weryfikacja czy kontrola przez drugiego tłumacza) oraz zwykle zastosowania nowoczesnego oprogramowania. Dlatego ceny tłumaczeń specjalistycznych muszą być też wyższe.

W wielu przypadkach możliwe jest jednak otrzymanie niższej ceny. W biurze tłumaczeń specjalistycznych cena często obniża się wraz z rosnącym wolumenem. Dodatkowo duże oszczędności pozwala uzyskać zastosowanie oprogramowania CAT oraz wewnętrznych rozwiązań programowych. Dlatego zwłaszcza w przypadku większych zleceń warto porównać oferty u kilku dostawców, aby móc wybrać najlepszą.

Sprawdź naszą ofertę
Zadzwoń lub wyślij do nas e-mail.
+48 41 20-20-500   info@slavis.net